Mediacje w sporach budowlanych
W realiach procesu budowlanego szybkość zakończenia sporu o zapłatę ma kluczowe znaczenie dla wszystkich stron sporu. Wieloletnie postępowania sądowe potrafią blokować środki finansowe stron, przedłużać realizację inwestycji, a niekiedy prowadzić nawet do jej całkowitego zatrzymania – co bywa krytyczne zarówno dla wykonawców, jak i inwestorów.
Jakie spory budowlane mogą być przedmiotem mediacji?
Zasadą jest, że mediacja jest dopuszczalna we wszystkich sprawach, w których strony mogą zawrzeć ugodę. Nie obejmuje natomiast kwestii, które muszą zostać rozstrzygnięte wyłącznie przez sąd. Natomiast w mediacji z powodzeniem można rozstrzygać m.in.:
- spory o zapłatę za wykonane roboty;
- roszczenia związane z opóźnieniami lub przedłużeniem czasu realizacji;
- roszczenia dotyczące wad robót budowlanych;
- kwestie rozliczeń dodatkowych prac;
- spory pomiędzy wykonawcą a podwykonawcą;
- spory o kary umowne;
- konflikty dotyczące odstąpienia od umowy o roboty budowlane.
Dlaczego mediacja?
Poza wskazanymi wyżej zaletami, mediacja w sporach budowlanych umożliwia zachowanie współpracy pomiędzy stronami, co w toku dalszej realizacji inwestycji jest niejednokrotnie niezbędne dla jej sukcesu. Proces sądowy zwykle definitywnie niszczy relację wykonawca–inwestor, podczas gdy mediacja sprzyja rozmowie i wypracowaniu rozwiązań korzystnych dla obu stron.
Mediacja obligatoryjna w sporach budowlanych
Od dnia 1 marca 2026 r., zgodnie z nowelizacją Kodeksu postępowania cywilnego (art. 4583a KPC), w sprawach gospodarczych wynikających z umów o roboty budowlane oraz umów ściśle związanych z procesem budowlanym sąd przed pierwszym posiedzeniem przygotowawczym albo pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę będzie zobowiązany skierować strony do mediacji.
Warto podkreślić, że chociaż sąd ma obowiązek skierowania, sama mediacja pozostaje dobrowolna — strona może w terminie tygodniowym od doręczenia postanowienia zgłosić sprzeciw.
Niemniej należy pamiętać, że znowelizowane przepisy przewidują, że strona, która bez uzasadnionej przyczyny odmówi udziału w mediacji, może zostać obciążona kosztami postępowania — niezależnie od wyniku sprawy.
Dla stron oznacza to, że mediacja stanie się nie tylko korzystnym wyborem, ale w praktyce pierwszym etapem sporu budowlanego — co oznacza konieczność wcześniejszego przygotowania się do potencjalnego spotkania mediacyjnego.